Branża cementowa rozwija technologie wychwytywania CO₂

CCS jako kluczowa technologia redukcji emisji CO₂

Produkcja cementu wiąże się z emisją dwutlenku węgla, której nie można całkowicie wyeliminować ze względu na proces chemiczny zachodzący podczas wypalania węglanu wapnia. W Polsce w 2023 roku emisje gazów cieplarnianych wyniosły 377 mln ton, z czego około 12 mln ton, czyli 3,5% całkowitej emisji, pochodziło z sektora cementowego. Jak podkreśla Krzysztof Kieres, przewodniczący Stowarzyszenia Producentów Cementu:

– Zielona transformacja jest istotna w branży cementowej, ponieważ ta branża nie jest w stanie produkować bez emisji gazów cieplarnianych – to jest związane z procesem chemicznym, który zachodzi podczas wypalania węglanu wapnia, i to jest nieuniknione. Zdając sobie z tego sprawę, opracowaliśmy przy udziale Akademii Górniczo-Hutniczej technologie, które są w stanie wyłapać tę emisję i przechować ją do wykorzystania dla przyszłych pokoleń, ale najważniejsze – nie emitować ich do atmosfery i nie pogłębiać aktualnego kryzysu klimatycznego.

Polska cementownia liderem redukcji emisji, ale CCS jest niezbędne

Emisje gazów cieplarnianych w sektorze cementowym można podzielić na dwa rodzaje. Około 2/3 stanowią emisje procesowe powstające podczas produkcji klinkieru i są one nieuniknione. Pozostała 1/3 to emisje związane ze spalaniem paliw.

– W tej chwili mamy wpływ na emisję paliwową. Ograniczamy w istotny sposób zużycie paliw kopalnych, czyli przede wszystkim węgla, który był źródłem emisji CO₂, i zastępujemy go paliwami alternatywnymi. Branża w tej chwili osiąga zastąpienie węgla tymi paliwami w wysokości około 80%. Jesteśmy absolutnym liderem w Europie – mówi przewodniczący SPC. – Natomiast jeżeli chodzi o emisje procesowe, to jedyne znane technologie w tej chwili to są właśnie technologie wychwytywania i składowania dwutlenku węgla.

Polska branża cementowa już teraz osiągnęła 30-procentową redukcję emisji CO₂, a do 2030 roku planuje osiągnąć poziom 40%. Neutralność klimatyczna wymaga jednak wdrożenia technologii CCS, które pozwalają na wychwycenie około 85% emisji CO₂ z procesów produkcyjnych.

Wysokie koszty i zapotrzebowanie na zieloną energię

Analizy przeprowadzone przez Akademię Górniczo-Hutniczą wskazują, że koszty wdrożenia instalacji CCS w jednej średniej wielkości cementowni mogą wynosić od 0,5 do 1,5 mld zł. Dodatkowo technologie te są niezwykle energochłonne. Krzysztof Kieres zwraca uwagę na konieczność wykorzystania odnawialnych źródeł energii:

– Oprócz tego, co do tej pory zużywamy w procesie produkcji cementu, trzeba by zużyć jeszcze raz lub nawet półtora raza tyle energii elektrycznej, żeby ten dwutlenek węgla wychwycić. Jeśli zatem byśmy mieli konwencjonalne źródła energii, to byśmy stworzyli w pewnym sensie perpetuum mobile: tu byśmy wychwycili CO₂, a przy produkcji energii elektrycznej wytworzyli podobne ilości. W związku z tym, aby te działania były skuteczne, niezbędna jest zielona energia odnawialna lub też energia atomowa, wtedy dopiero to ma sens.

Oczekiwania wobec rządu i Unii Europejskiej

Sektor cementowy jest gotowy do wdrażania rozwiązań CCS, ale kluczową kwestią pozostaje infrastruktura do transportu i magazynowania CO₂. W tym zakresie branża liczy na inicjatywę rządu, szczególnie w kontekście zbliżającego się wygaśnięcia bezpłatnych pozwoleń na emisję CO₂ w 2034 roku. Brak odpowiednich rozwiązań regulacyjnych może osłabić konkurencyjność polskiego przemysłu cementowego.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska powołało specjalny zespół ds. rozwoju technologii wychwytu, składowania i wykorzystania CO₂, którego zadaniem jest opracowanie kluczowych regulacji prawnych wspierających ten proces. Jak wynika z raportu EY „Analiza ekonomiczna wpływu wprowadzenia CCS w branży cementowej na sektor budowlany i gospodarkę”, wdrożenie technologii CCS nie tylko ograniczy emisję CO₂, ale także pomoże w stabilizacji cen materiałów budowlanych, zwiększy zatrudnienie w sektorze budowlanym i przyczyni się do wzrostu PKB.