Inwestycje w infrastrukturę wodno-kanalizacyjną wyzwaniem dla Polski

Wraz ze wzrostem liczby ludności na świecie, zapotrzebowanie na czystą wodę i efektywne systemy kanalizacyjne staje się coraz bardziej krytyczne. Choć w Polsce w minionych latach dokonano znaczącego postępu w tym zakresie, wciąż istnieje silna potrzeba inwestowania w infrastrukturę wodno-kanalizacyjną. Nadal 14 proc. budynków mieszkalnych pozostaje niepodłączonych do sieci wodociągowej, a 46 proc. do sieci kanalizacyjnej. Gminy mogą liczyć na finansowanie ze środków krajowych i unijnych.

Zgodnie z najnowszymi danymi Głównego Urzędu Statystycznego w 2023  roku długość wybudowanej lub przebudowanej sieci kanalizacyjnej zwiększyła się o ok. 3,9 tys. km, a liczba przyłączy kanalizacyjnych do budynków mieszkalnych zwiększyła się o 114,8 tys. sztuk. Pomimo tych znaczących postępów, gminy wiejskie wciąż borykają się z ograniczonym dostępem do podstawowej infrastruktury wodno-kanalizacyjnej. Tylko 40 proc. mieszkańców tych obszarów ma dostęp do kanalizacji. Inwestycje w infrastrukturę wodno-kanalizacyjną są kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i jakości życia mieszkańców oraz realizacji celów Unii Europejskiej w zakresie ochrony środowiska.

Wyzwania klimatyczne

Dalsza rozbudowa infrastruktury wodno-kanalizacyjnej wiąże się jednak z licznymi wyzwaniami. Plany muszą uwzględniać zarówno aspekty zrównoważonego rozwoju, takie jak minimalizacja wpływu na środowisko, oszczędność zasobów i dostępność dla przyszłych pokoleń, jak i dostosowanie do postępujących zmian klimatycznych. Wzrost poziomu mórz, ekstremalne zjawiska pogodowe i zmieniające się wzorce opadów mogą istotnie wpływać na funkcjonowanie wodociągów. Dlatego ważne jest, aby inwestycje realizowane były z wykorzystaniem nowoczesnych rozwiązań technologicznych, takich jak np. inteligentne systemy monitorowania i oczyszczania wód deszczowych. Mogą one nie tylko poprawić efektywność, lecz również zbilansować wpływ infrastruktury na środowisko. Wprowadzanie tych innowacji wymaga jednak wiedzy, świadomości i przede wszystkim środków finansowych.  

Finansowanie inwestycji

Zgodnie z informacjami Ministerstwa Infrastruktury jednym z ważniejszych wyzwań stojącym przed krajową gospodarką wodną jest wdrożenie założeń Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Jednym z jej głównych założeń jest poprawa stanu technicznego infrastruktury wodociągowej. Zobowiązuje nas ona do modernizacji infrastruktury, sieci i urządzeń systemu gospodarki wodno-ściekowej. Na jej wdrożenie kraje członkowskie otrzymały dwa lata, Polska pozostaje jednak ostatnim krajem, który nie dotrzymuje terminu transpozycji. Jak informuje Ministerstwo, w celu wdrożenia dyrektywy planowana jest w szczególności nowelizacja ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw. Jedną ze zmian, które mają obowiązywać od dnia wejścia w życie ustawy, ma być nałożenie na gminy obowiązku identyfikowania osób i grup pozbawionych dostępu do wody pitnej i zobligowanie ich do podjęcia działań w celu naprawienia sytuacji. 

Już teraz w Polsce za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków odpowiadają gminy. Nie muszą jednak opierać się jedynie o własne finansowanie. Wsparcie mogą znaleźć w krajowych i unijnych instrumentach finansowych takich jak Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko na lata (2021-2027) FEnIKS, programy regionalne w polityce spójności w perspektywie finansowej 2021-2027, programy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej czy w ramach Krajowego Planu Odbudowy. 

[1] Źródło danych GUS