Czy rolnik może być producentem energii elektrycznej?

Koszty energii w rolnictwie a opłacalność produkcji

Polskie rolnictwo zużywa 5,07% całkowitej krajowej energii, co daje Polsce drugie miejsce w UE pod względem udziału energii zużywanej przez sektor rolny. Koszty energii, które stanowią średnio 12% wydatków produkcyjnych, są znaczącym obciążeniem dla rolników, a prognozy przewidują wzrost cen energii o 12% do 2030 roku. Sytuacja ta zwiększa presję na efektywne gospodarowanie energią oraz poszukiwanie alternatywnych źródeł energii.

– Rosnące koszty energii stanowią wyzwanie dla opłacalności produkcji rolnej i mogą odbić się na cenach żywności. Inwestycje w odnawialne źródła energii pozwolą rolnikom obniżyć koszty oraz poprawić konkurencyjność na rynku – mówi Krzysztof Podhajski, prezes zarządu Fundacji Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej.

Zużycie energii w różnych segmentach rolnictwa

Energia elektryczna jest kluczowa dla wielu procesów w rolnictwie, od produkcji zbożowej i ziemniaczanej, przez szklarniową, po hodowlę zwierząt. W każdym segmencie jest wykorzystywana do specyficznych celów, takich jak kondycjonowanie ziarna, wentylacja magazynów, automatyzacja w oborach czy podgrzewanie wody. Wzrost kosztów energii elektrycznej wpływa na koszty tych działań, co ostatecznie przekłada się na sytuację finansową gospodarstw.

Odnawialne źródła energii - potencjał biogazu i biomasy

Polscy rolnicy mają dostęp do zasobów naturalnych, które mogą być wykorzystane do produkcji energii odnawialnej. Choć Polska posiada potencjał wytwarzania biogazu szacowany na 30,5 TWh, produkcja ta obecnie sięga jedynie 2,4 TWh. W kraju działa około 300 biogazowni, co jest daleko poniżej możliwości. Wykorzystanie biogazu pozwala rolnikom na zagospodarowanie odpadów organicznych, generując przy tym energię na własny użytek i na sprzedaż.

– Inwestycje w biogazownie mogą zmniejszyć koszty produkcji, ale potrzebne jest wsparcie rządowe, aby polscy rolnicy mogli skutecznie konkurować z producentami z krajów zachodnich – zauważa Jarosław Fabiański, prezes Direct4Energy.

Fotowoltaika i agrofotowoltaika jako przyszłość rolnictwa

Rozwój fotowoltaiki w Polsce osiągnął już 19 GW, jednak wykorzystanie jej w rolnictwie jest wciąż ograniczone. Agrofotowoltaika umożliwia montaż paneli nad uprawami, co pozwala jednocześnie prowadzić działalność rolniczą i produkować energię. Tego typu instalacje chronią rośliny przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, a także wspierają rozwój roślin dzięki tworzeniu korzystnego mikroklimatu.

Jednak brak odpowiednich regulacji podatkowych i infrastrukturalnych stanowi poważną przeszkodę.

– Rolnicy zmuszeni są do płacenia wyższych podatków, jeśli część ziemi jest wykorzystywana pod fotowoltaikę. Brak przepisów uwzględniających dualne przeznaczenie gruntów hamuje rozwój tej technologii w Polsce – dodaje Fabiański.

Energia wiatrowa - szansa na dodatkowy dochód

Rolnicy mogą również zarabiać na energii wiatrowej, wynajmując swoje grunty pod turbiny lub inwestując we własne instalacje. Wynajem terenów pod farmy wiatrowe może przynieść od 100 do 120 tys. zł rocznie, a w przypadku większych instalacji teoretyczne dochody sięgają nawet 360 tys. zł z hektara. Chociaż rozwój farm wiatrowych jest wspierany, konieczne jest uproszczenie procedur, aby umożliwić szybsze wdrażanie inwestycji.

Innowacje i rozwój infrastruktury

Transformacja energetyczna w rolnictwie niesie ze sobą korzyści, ale wymaga również rozwoju infrastruktury. W Polsce obserwuje się już ograniczenia w przyjmowaniu energii z OZE przez przestarzałą sieć energetyczną. W 2024 r. ograniczono produkcję 333 GWh energii z OZE, co stanowiło zmarnowaną energię równoważną rocznemu zużyciu całego miasta. Konieczne są inwestycje w sieć, aby rolnicy mogli w pełni wykorzystywać wyprodukowaną energię.