Kiszonka z kukurydzy – jak uzyskać najlepszą paszę?

Zbliżające się żniwa to ostatni moment na odpowiednie przygotowanie się do zbioru kukurydzy na kiszonkę. W żywieniu krów mlecznych jest ona jednym z najważniejszych składników paszy objętościowej. Dostarcza energii, wpływa na pobranie paszy, zdrowotność zwierząt oraz ekonomikę produkcji mleka. Nawet najlepsza odmiana nie zapewni jednak dobrej kiszonki, jeśli błędy pojawią się podczas zbioru lub zakiszania. O końcowej jakości decyduje cały proces – od wyboru odmiany, przez właściwy termin zbioru, aż po dokładne zabezpieczenie materiału w silosie.

Odpowiednia odmiana ma znaczenie

Pierwszym krokiem jest wybór materiału siewnego przeznaczonego typowo do produkcji kiszonki. Najbardziej wartościowe są odmiany łączące wysoki plon z dużym udziałem kolb, wysoką zawartością skrobi oraz dobrze strawnym włóknem. Dzięki temu możliwe jest uzyskanie paszy o większej koncentracji energii przy jednocześnie wysokiej produkcji biomasy, co przekłada się na lepsze efekty żywieniowe i wydajność mleczną.

Termin zbioru – klucz do dobrej kiszonki

Nawet bardzo dobrze prowadzona plantacja nie da oczekiwanych rezultatów, jeśli kukurydza zostanie zebrana zbyt wcześnie lub zbyt późno. Za optymalny moment przyjmuje się fazę, w której cała roślina zawiera około 35% suchej masy. Wtedy łodygi i liście zachowują odpowiednią plastyczność, a ziarno zawiera już dużo skrobi.

Zbyt mokry materiał zwiększa ryzyko wycieku soków i utrudnia prawidłowe zakiszanie. Z kolei nadmiernie dojrzała kukurydza jest trudniejsza do zagęszczenia, przez co w pryzmie lub silosie może pozostać więcej powietrza. Warto wybierać odmiany z silnym efektem Stay-Green, które pozostają zielone także po osiągnięciu dojrzałości. Ułatwia to ubijanie materiału, szczególnie w latach suchych i upalnych. Przykładem takiej odmiany jest DKC3305.

Wysokość koszenia i rozdrobnienie materiału

Znaczenie ma również wysokość koszenia. Wyższe ustawienie hederu nieznacznie obniża plon, ale może poprawić jakość kiszonki. Dolne części roślin zawierają więcej słabiej strawnego włókna i mniej składników energetycznych. Wyższe cięcie ogranicza też ryzyko zanieczyszczenia materiału ziemią. Najczęściej kukurydzę ścina się na wysokości około 25–30 cm, choć niektórzy rolnicy wybierają 40–45 cm.

Podczas zbioru istotna jest również długość sieczki oraz dokładne rozdrobnienie ziarniaków. Nieuszkodzone ziarna są gorzej wykorzystywane przez krowy i mogą przechodzić przez przewód pokarmowy niemal w całości, co oznacza stratę energii. Najczęściej długość sieczki wynosi około 9–11 mm, a bardziej dojrzały materiał powinien być rozdrobniony mocniej.

Zakiszanie i szczelne zabezpieczenie silosu

Kukurydza stosunkowo łatwo się zakisza dzięki dużej zawartości cukrów, jednak nie oznacza to, że fermentacja zawsze przebiegnie prawidłowo. Pomocne może być zastosowanie zakiszaczy, których mikroorganizmy przyspieszają obniżanie pH oraz ograniczają rozwój bakterii gnilnych, drożdży i pleśni.

Najważniejsze pozostaje jednak dokładne odcięcie materiału od powietrza. Kukurydzę należy rozkładać cienkimi warstwami i systematycznie ugniatać. Po zakończeniu napełniania silosu powinien on zostać możliwie szybko przykryty. Dobrym rozwiązaniem jest zastosowanie cienkiej folii podkładowej oraz grubszej folii zabezpieczającej przed uszkodzeniami, opadami i promieniowaniem słonecznym. Całość należy dokładnie obciążyć.

Jakość kiszonki zaczyna się już na polu

Dobra kiszonka z kukurydzy jest efektem połączenia odpowiedniej odmiany, właściwego terminu zbioru, prawidłowego rozdrobnienia, dokładnego zagęszczenia oraz szczelnego zabezpieczenia materiału. Każdy z tych etapów wpływa na przebieg fermentacji i ilość energii oraz składników pokarmowych, które później trafią do dawki żywieniowej. Im większa dokładność podczas przygotowania kiszonki, tym większa szansa na uzyskanie wartościowej paszy wspierającej zdrowotność i wydajność stada.