Sytuacja w rolnictwie w 2024 roku i prognozy krótkoterminowe

Otoczenie makroekonomiczne

Polska gospodarka w 2023 roku odnotowała niski wzrost PKB wynoszący 0,2%, jednak w 2024 prognozowany jest skok do 3,1%, a w 2025 do 3,9%. Stopa bezrobocia w sierpniu 2024 r. wyniosła 5%, co pozytywnie wpłynęło na nastroje konsumentów, które według GUS poprawiły się o 16,2% w czerwcu 2024 w stosunku do roku poprzedniego. Inflacja, która w 2023 roku wyniosła 11,4%, ma spaść w 2024 do 3,7%, choć w 2025 przewidywany jest wzrost do 5%.

Koniunktura i inwestycje w rolnictwie

W III kwartale 2024 wskaźnik koniunktury w rolnictwie poprawił się z -24,0 do -15,6. Wskaźnik przychodów pieniężnych wzrósł z -29,7 do -14,4, a wskaźnik nastrojów poprawił się z -13,9 do -3,2. Inwestycje w rolnictwie, w tym w maszyny i urządzenia, wykazały wyraźną poprawę – wskaźnik wzrósł z 25,3 do 31,7. W całej gospodarce w 2024 r. inwestycje mają zwiększyć się o 0,4%, po znaczącym wzroście o 13,1% w 2023 r.

Uprawy polowe

Ceny zbóż, takich jak pszenica i kukurydza, pozostają pod wpływem międzynarodowych czynników geopolitycznych. Pszenica w 2023 roku odnotowała gwałtowne spadki cen, które ustabilizowały się poniżej 1000 zł/t, z dalszymi przecenami w 2024. Od lipca 2024 r. widoczny jest jednak trend wzrostowy. Z kolei kukurydza, po spadkach z 2023 r., zaczęła stabilizować się w maju 2024 r. Prognozy USDA wskazują na spadek globalnych zapasów zbóż w sezonie 2024/2025 oraz wpływ zjawiska El Niño na produkcję w kluczowych regionach.

Produkcja zwierzęca

Produkcja wołowiny spadła o 1,55% do 6,335 mln sztuk na koniec czerwca 2024. Ceny skupu rosną, a otwarcie chińskiego rynku po 22 latach daje szansę na zwiększenie eksportu. Rynek wieprzowiny, po dynamicznych zmianach cen w 2023 r., w 2024 ma się stabilizować na poziomie 6-7 zł/kg żywca. Pogłowie trzody chlewnej zmniejszyło się o 6,5% do 9,132 mln sztuk. Produkcja drobiu w UE wzrosła o 3,3% w 2023 r. i w 2024 przewiduje się dalszy wzrost o 1,7%, co wspiera fakt, że drób pozostaje najtańszym źródłem białka.

Rynek mleka

Ceny mleka, po spadkach z 2023 r., wzrosły w drugiej połowie tego roku i pozostają stabilne od początku 2024. Prognozowana cena surowca na 2024 rok wynosi 2,1-2,2 zł/l, co jest powyżej średniej z ostatnich pięciu lat. Masło i ser cheddar, po gwałtownych spadkach cen w 2023 r., ustabilizowały się, z tendencją wzrostową dla masła. Notowania na nowozelandzkiej giełdzie produktów mleczarskich wskazują na rosnący popyt.

Owoce i warzywa

Produkcja jabłek i pomarańczy w sezonie 2023/24 zmniejszyła się odpowiednio o 5,5% i 5,4% z powodu złych warunków pogodowych. Rynek pomidorów szklarniowych odnotował spadki cen o 23% w porównaniu do roku poprzedniego, co stawia krajowych producentów w trudnej sytuacji w kontekście rosnącego importu.

Wykorzystanie środków z PROW

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata 2014-2020 zrealizowano w 86,69% dla modernizacji gospodarstw rolnych, a w przypadku premii dla młodych rolników realizacja wynosi 99,61%. Środki na premię na rozpoczęcie działalności pozarolniczej wykorzystano w 98,65%, co potwierdza wysokie zaangażowanie beneficjentów.

Środki produkcji

W 2024 roku odnotowano spadek cen nawozów, energii i pasz, co wpłynęło na poprawę rentowności produkcji rolniczej. Z kolei ceny maszyn rolniczych wzrosły. Pomimo spadków rejestracji nowych ciągników po rekordowym 2021 roku, poziom sprzedaży wciąż przewyższa poziomy sprzed pandemii. Równocześnie dynamicznie rośnie sprzedaż ciągników używanych, co wskazuje na zmianę preferencji zakupowych rolników, wynikającą z rosnących kosztów nowych maszyn.

Na rynku maszyn rolniczych w Polsce zauważalna jest zmiana struktury sprzedaży ciągników. W ostatnich latach zmniejszyła się sprzedaż ciągników o średniej mocy, podczas gdy znacząco wzrosło zainteresowanie ciągnikami o mocy powyżej 160 KM.