UE - Mercosur - nowe porozumienie handlowe między Europą a Ameryką Południową

Proces prawny i możliwe przeszkody

Po zawarciu politycznego porozumienia, konieczne jest jego przekształcenie w pełnoprawny tekst umowy. Proces ten, jak podaje KE, może potrwać co najmniej kilka miesięcy. W zależności od wybranej formy prawnej umowy – mieszanej lub handlowej – różne instytucje będą musiały ją ratyfikować.

Umowa mieszana obejmowałaby nie tylko kwestie handlowe, ale także np. ochronę inwestycji, co wymagałoby zgody zarówno Parlamentu Europejskiego, jak i wszystkich parlamentów krajowych państw członkowskich UE. Taki proces dawałby poszczególnym krajom, takim jak Polska czy Francja, prawo weta, co mogłoby opóźnić lub uniemożliwić wejście porozumienia w życie. Alternatywnie możliwa jest umowa ograniczona wyłącznie do kwestii handlowych. W takim przypadku ratyfikacja wymagałaby jedynie zatwierdzenia przez Radę UE większością kwalifikowaną oraz Parlament Europejski, co znacznie zwiększałoby szanse na szybkie wdrożenie umowy.

Zobowiązania środowiskowe

Jednym z kluczowych elementów umowy jest zapis o wprowadzeniu prawnie wiążącego zakazu wylesiania w krajach Mercosur do 2030 r. KE zapowiedziała, że szczegóły zmian w stosunku do porozumienia z 2019 r. zostaną wkrótce ujawnione.

Kwestie równości standardów produkcji w rolnictwie, tzw. klauzule lustrzane, również były przedmiotem negocjacji. Unijni urzędnicy przestrzegają jednak przed zbyt rygorystycznymi wymaganiami, które mogłyby doprowadzić do konfliktów, ponieważ w niektórych obszarach, takich jak odnawialne źródła energii, kraje Mercosur wyprzedzają UE.

MERCOSUR (hiszp. Mercado Común del Sur, Wspólny Rynek Południa) to wspólnota gospodarcza i polityczna w Ameryce Południowej. Do pełnoprawnych członków należą: Argentyna, Brazylia, Paragwaj i Urugwaj.

Wenezuela została pełnoprawnym członkiem w 2012 r., jednak od 2016 r. jest zawieszona z powodu napięć politycznych i kwestii praw człowieka.

Są też kraje będące członkami stowarzyszonymi, którzy nie są pełnoprawnymi członkami, lecz mają umowy handlowe lub polityczne powiązania z MERCOSUR: Boliwia (od 2015 r. jej przystąpienie jako pełnoprawnego członka zostało zatwierdzone, ale nie zostało jeszcze w pełni ratyfikowane), Chile, Kolumbia, Ekwador, Peru, Surinam i Gujana.

Kwoty handlowe i warunki celne

Zgodnie z porozumieniem, kwoty handlowe ustalone w 2019 r. pozostają w dużej mierze niezmienione. Kraje Mercosur będą mogły eksportować do UE 180 tys. ton mięsa drobiowego rocznie w ramach kontyngentów celnych, stopniowo wprowadzanych przez 5 lat. Dla wołowiny przewidziano kontyngent w wysokości 99 tys. ton rocznie z obniżonym cłem w wysokości 7,5%.

W przypadku etanolu ustalono roczne kontyngenty celne w wysokości 650 tys. ton, z czego 450 tys. ton ma być zwolnione z cła i przeznaczone dla przemysłu chemicznego UE. Pozostałe 200 tys. ton nie będzie objęte żadnym konkretnym przeznaczeniem.

Dodatkowo, kraje Mercosur uzyskają dostęp do rynku UE w ramach kontyngentów celnych dla cukru (180 tys. ton rocznie), w tym dodatkowe 10 tys. ton cukru rafinowanego dla Paragwaju. Zawarto również porozumienie o kontyngencie bezcłowym dla miodu w wysokości 45 tys. ton rocznie.

Rolnictwo i oznaczenia geograficzne

W sektorze produktów mlecznych umowa przewiduje mniejsze ustępstwa. Kraje Mercosur będą mogły eksportować 30 tys. ton sera oraz 10 tys. ton odtłuszczonego mleka w proszku do UE. Jednocześnie wprowadzono zapis, że dla produktów takich jak mleko w proszku, niektóre sery oraz żywność dla dzieci cła Mercosur na import z UE zostaną obniżone do zera.

Dodatkowo w umowie znalazł się zapis o redukcji barier handlowych dla unijnych win, oliwy z oliwek i napojów spirytusowych. Ochronie podlegać będzie także 350 unijnych oznaczeń geograficznych, takich jak Parmigiano Reggiano czy Comté, które będą chronione przed podróbkami na rynkach Mercosur.

Potencjał i wyzwania polityczne

Pomimo znaczącego potencjału gospodarczego, przed umową stoją wyzwania polityczne. Kluczową kwestią pozostaje proces ratyfikacji, który może zostać zablokowany przez sceptycznie nastawione państwa członkowskie UE. Od wyniku tych decyzji zależeć będzie ostateczne wejście porozumienia w życie.