PSWNA Czas na jednowarstwową rewolucję?

W Polsce drogi samorządowe - powiatowe i gminne mają długość około 400 tys. km, co stanowi prawie 90% ogółu dróg publicznych w naszym kraju. Niestety drogi te od wielu lat są mocno niedofinansowane, co w bezpośredni sposób przekłada się na pogarszanie  stanu ich nawierzchni, w wielu przypadkach w sposób krytyczny. Obniża to komfort życia korzystających z nich mieszkańców, a także wpływa negatywnie na poziom bezpieczeństwa użytkowników dróg - według policyjnych statystyk każdego roku 3/4 wypadków ma miejsce właśnie na drogach lokalnych. Kiepski stan infrastruktury drogowej jest też istotną barierą rozwoju poszczególnych regionów - hamuje ich aktywność gospodarczą, obniża atrakcyjność inwestycyjną oraz konkurencyjność. Kontrole Najwyższej Izby Kontroli przeprowadzane na drogach lokalnych także nie pozostawiają w tym temacie żadnych złudzeń. Już w 2014 r. autorzy raportu „Organizacja Sieci Dróg Powiatowych i Gminnych z Uwzględnieniem Efektów Realizacji Narodowego Programu Przebudowy Dróg Lokalnych” alarmowali o złym stanie technicznym dróg lokalnych i licznych błędach w zakresie prawidłowego ich oznakowania, skutkujących utrudnieniami i zwiększającymi zagrożenia w ruchu drogowym. Zdaniem NIK zaniedbania w tym zakresie są tak duże, że ich likwidacja zajmie wiele lat, jeśli nie zostanie stworzony długofalowy system wsparcia finansowego zasilenia utrzymania dróg lokalnych (szczególnie powiatowych i gminnych) z budżetu państwa.

Wyzwanie na lata

Ograniczone środki finansowe, a przy tym pogarszający się stan techniczny dróg samorządowych sprawia, iż potrzebą chwili jest wdrożenie nowoczesnych, a przy tym tanich rozwiązań w zakresie utrzymania, modernizacji i budowy lokalnej infrastruktury komunikacyjnej. Prostą, ekonomicznie opłacalną, a zarazem sprawdzoną już na polskich drogach lokalnych odpowiedzią na to zapotrzebowanie jest technologia nawierzchni asfaltowej układanej w jednej warstwie - SMA JENA (Jednowarstowa NAwierzchnia). – Z naszych badań wynika, że wybór nawierzchni asfaltowych do budowy dróg lokalnych pozwala zaoszczędzić nawet do 25% kosztów w porównaniu z technologią betonową. Jednak wybudowanie drogi to jedno, a jej prawidłowe, długofalowe utrzymanie i wiążące się z tym koszty to drugie. W przyszłych latach nakłady na nowe drogi będą malały, za to rosnąć będą koszty ich utrzymania – przekonuje Andrzej Wyszyński, prezes Polskiego Stowarzyszenia Wykonawców Nawierzchni Asfaltowych. – Nacisk inwestycyjny kładziony będzie na modernizację tras. Jednowarstwowe nawierzchnie asfaltowe to przyszłość polskich dróg lokalnych. Wykonane do tej pory odcinki w Niemczech i w Polsce wskazują, że jest to optymalne rozwiązanie do zastosowania na drogach samorządowych o niższych kategoriach obciążenia ruchem. Technologia ta, przy szerszym zastosowaniu, pozwoli na prostą, szybką, ekonomiczną i trwałą poprawę samorządowej infrastruktury drogowej – dodaje.
Technologia jednowarstwowej nawierzchni asfaltowej polega na wbudowaniu jednej (pojedynczej) warstwy o grubości od
5 do 10 cm z mieszanki mineralno-asfaltowej, która zastępuje dwie tradycyjne warstwy - podbudowę oraz warstwę ścieralną - łącząc w sobie ich funkcje.

Elastyczność i ekologia

Mieszanka przeznaczona do wykonywania jednowarstwowej nawierzchni asfaltowej charakteryzuje się przede wszystkim niskim kosztem wykonania, wydłużoną żywotnością, wysoką stabilnością i odpornością na odkształcenia plastyczne i zużycie, co minimalizuje koszty utrzymania w całym cyklu życia nawierzchni. – Wyjątkowa elastyczność tej mieszanki pozwala łatwo ją połączyć z istniejącymi nawierzchniami oraz elementami wyposażenia jezdni – twierdzi Adam Wojczuk, ekspert Lotos Asfalt. – SMA JENA pozwala także uniknąć frezowania, co jest szczególnie istotne właśnie na drogach samorządowych, na których często występują warstwy z lepiszczem smołowym.
Zastosowanie tego rozwiązania pozwala uzyskać oszczędności w kosztach budowy o 8-10% w porównaniu do tradycyjnych konstrukcji. Oszczędności generowane są również poprzez zmniejszenie zakresu prac na remontowanym odcinku, ponieważ jednowarstwowość konstrukcji oznacza, że nie ma potrzeby wykonywania warstwy wyrównawczej oraz skropienia między warstwą wiążącą, a ścieralną. Dzięki temu cały proces produkcji i wbudowywania zajmuje tylko jeden dzień roboczy. Rozwiązanie to wpisuje się również bardzo dobrze w dbałość o środowisko. Oto bowiem mieszanka ta, dzięki dużej zawartości grubego kruszywa działającego jak akumulator ciepła, pozwala na redukcję temperatur produkcyjnych o około 30–40°C, a tym samym proces układania nawierzchni wiąże się z niską emisją CO². Dodatkowym plusem dłuższej kumulacji ciepła jest możliwość zagęszczenia mieszanki również podczas niskich temperatur. Receptura produkcji dopuszcza także znaczny, nawet 20-proc. udział tzw. destruktu asfaltowego, czyli sfrezowanej i rozdrobnionej nawierzchni, w ramach zrównoważonego gospodarowania odpadami.

Czarno na białym

Warto dodać, iż mieszanki mineralno-asfaltowe można układać również na nawierzchniach betonowych. – Opisywana technologia stosowana jest z powodzeniem od kilku dekad w Niemczech. W Polsce pierwsze odcinki powstały w 2010 r.

i od tej pory ich liczba systematycznie rośnie, ponieważ oczekiwania w stosunku do nowego rodzaju nawierzchni zostały w całości spełnione – podsumowuje Andrzej Wyszyński. – Najwyższy więc czas aby zarządcy i wykonawcy dróg samorządowych zaczęli stosować to rozwiązanie na szerszą skalę we wszystkich regionach naszego kraju.
Do tej pory odcinki z jednowarstwową nawierzchnią asfaltową wykonane zostały m.in. w województwie warmińsko-mazurskim, na drogach wszystkich kategorii dróg samorządowych, od gminnych przez powiatowe do wojewódzkich. Między innymi, w 2010 r.

wykonano odcinki na drodze wojewódzkiej DW527 między Pasłękiem a Morągiem, na drodze wojewódzkiej DW507 między Ornetą a Dobrym Miastem oraz na drodze powiatowej 1307N na odcinku Zalewo – Miłomłyn. Również w okolicach Warszawy wykonano serię odcinków z zastosowaniem mieszanki SMA 16 JENA. W powiecie pruszkowskim, w miejscowości Falęcin na drodze powiatowej nr 1511W czy na drodze powiatowej nr 3115W w ciągu ul. Brzozowej w Pruszkowie/Nowej Wsi.

GA

^{fot. firmowe}